نگارنده: محسن فراشاهی

در سال 1956،نخستین سالی بود که در آمریکا شمار کارمندان و کارکنان شاغل در بخش خدمات از شمار کارگران کارخانه ای فراتر رفت .این نخستین نشانه امحاء اقتصاد دودکشی موج دومی و ظهور اقتصاد جدید موج سومی بود.برای درک تحولات خارق العادهای که از آن پس رخ داده است  و برای پیش بینی تحولات بمراتب شگفت انگیزتری که در پیش داریم ، لازم است ویژگی‎های مهم اقتصاد نوین موج سوم را در نظر بگذرانیم.

  1. عوامل تولید

زمین ونیروی کار و مواد خام و سرمایه ((عوامل اصلی تولید )) در اقتصاد موج دومی گذشته بودند که محدود بودندو حال آنکه اکنون منبع اساسی اقتصاد موج سومی ، دانایی است که فنا ناپذیر است و از طرفی باعث کاهش تمام نهادههای تولید موج دومی شده است . بنابراین نظریه اقتصادی موج دومی که بر نهاده‎های محدود و تمام شدنی مبتی هستند ، با اقتصادهای موج سوم انطباق پذیر نیستند.البته غالب حسابداران و اقتصادانان با مفهوم دانایی به عنوان جانشین نهایی مشکل دارند چون کمیت بخشیدن به دانایی کار سادهای نیست.

  1. ارزشهای ناملموس

ارزش شرکت موج دومی را می توان بر اساس داراییهای ملموسی چون ساختمان و ماشین آلات و سهام و موجودی انبار سنجید و حال آنکه ارزش بنگاههای موفق موج سومی بیشتر به ایدهها وبصیرتها و اطلاعاتی است که در مغز کارکنان آنها جای دارد  ونیز متکی به نوآوری ،بانکهای اطلاعاتی، حق امتیاز اختراعات و برند آنها است.

  1. انبوه‎زدایی

تولید انبوه که خصلت شاخص اقتصاد موج دومی بود، منسوخ و منسوختر میشود و چرخش به سمت تکنولوژی انعطاف پذیر هوشمند که باعث تنوع و گوناگونی و افزایش دامنه انتخاب مصرف کننده است.به جای بخش بندی بازار تمرکز بر ذرات یعنی خانواده‎ها و حتی افراد قرار می‎گیرد .

همه اینها همزمان تولید و توزیع و ارتباطات،اقتصاد را نیز دچار انقلاب می‎کند و آن را از حالت همگونی به سمت ناهمگونی بیاندازه سوق می‎دهد.

  1. کار

ماهیت کار نیز دگرگون می‎شود در موج دوم کار کم تخصص و در اصل تعویض‎پذیر عضلانی پیش می‎رفت و در صورت استفعا یا اخراج به صورت با هزینه اندک ،فرد دیگری را به جای او میگذاشتن ولی در موج سوم با افزایش شدید نیاز به مهارت ،کار هرچه تعویض‎ناپذیرتر و بیشتر فکری می‎شود ویافتن شخص مناسب برای جایگزینی بسیار دشوار و نیز شخص برای موارد خاص تخصص پیدا می‎کنند که در سازمان دیگری ممکن است برای او شغلی نباشد. نسبت کار مستقیم و غیر مستقیم متحول می‎شود .نیروهای مستقیم یا مولد کمتر و افراد غیر مستقیم یا غیر مولد بیشتر می‎شوند.

  1. نوآوری

رقابت نیار به نوآوری مستمر دارد.به این ترتیب بنگاه‎های زیرک کارکنان خود را تشویق می‎کنند تا ابتکار عمل را به دست بگیرند و ایده‎های تازه را ارائه دهند حتی در صورت لزوم مقررات را نقض کنند.

  1. مقیاس

واحدهای کاری کوچک می‎شوند.شمار گسترده کارگران جای خود را به تیمهای کاری کوچک تخصصی میدهند.بنگاههای تجاری بزرگ ،کوچک‎تر می‎شوند و شمار بنگاه‎های تجاری کوچک چند برابر می‎گردند.

در نظام موج سومی،هزینههای افزایش حاصل از پیچیدگی ،بر صرفه‎جوییهای حاصل از مقیاس می‎چربد.به جای ایده قدیمی که بزرگ الزاما" بهتر است ،کوچک‎ها در قالب بزرگ زیبا هستند مورد توجه قرار می‎گیرد.

  1. سازماندهی

شرکت‎های موج دومی به علت تغییرات سریع به طور گسترده تحت فشار ورقابت هستند  تا نمودارهای سازماندهی خود را که هرمی و یکپارچه و دیوانسالار تغییر دهند. در صورتیکه فشار بقدری زیاد هست که تمام اشکال اداری آنها در شرف اضمحلال قرار می‎گیرند. راه برای سازمانهای ماتریسی،تیم‎های پروژه محور ،مراکز سرمایه گزاری مشترک و کنسرسیومها باز می‎شود و شرکتها از مرزهای ملی فراتر میروند.

  1. انسجام سیستمها

پیچیدگی روز افزون اقتصاد ،انسجام پیشرفته تر و مدیریت عالمانه تری را طلب می‎کند و اداره چنین روند پیچیده‎ای،مستلزم شکل‎های تازه رهبری وانسجام فوق العاده بالایی است که این نیز نیازمند حجم‎های اطلاعاتی هر چه عظیم تری است که در سرتاسر سازمان جریان داشته باشند.

  1. زیرساخت

برای آنکه آن اطلاعات بسیار عظیم و کلا" همه چیز منسجم و یکپارچه باشند نیاز به بستر و زیر ساخت و گذرگاههای الکترونیکی بزرگ و سریعی است که همه چیز را به هم وصل کند.

  1.  شتاب

همه این تحولات ،آهنگ عملیات و داد ستدها را هرچه پر شتاب‎تر می‎کند.صرفه جوییهای حاصل از سرعت جای صرفه جوییهای حاصل از مقیاس را می‎گیرد و وقت طلاست واقعا" نمود پیدا می‎کند .ارزش زمان که در تحویل درست به موقع(just in time) و فشار برای کاهش تصمیهای جاری(DPI)بازتاب یافته و به عامل حیاتی تبدیل می‎شود.مهندسی همزمان جای مهندسی کند ، زنجیرهای وگام به گام را می‎گیرد.

دووین پیترسون در این باره می‎گوید: ((پول با سرعت نور حرکت می‎کند.اطلاعات باید از آن هم سریعتر باشد.))

در مجموع این ده ویژگی اقتصاد موج سومی ،در کنار چیزهای دیگر،منجر به تحول عظیمی در شیوه تولید ثروت می‎شود.

برگرفته از کتاب بسوی تمدن جدید ، سیاست در موج سوم ، نوشته  الوین تافلر و هایدی تافلر ، ترجمه جعفری

 

 

   تاریخ ثبت: 1394/09/28     |     تعداد بازدید:544 |
دیدگاه کاربران